Sunday, March 19, 2017

Ухаалаг нөхрийн өдрийн тэмдэглэлээс

Биднийг үерхэж эхлэх үед хадам аав маань охиндоо юу гэж хэлж байсаныг эхнэр надад нэг удаа эвтэйхэн хэлсэнээс хойш би бусдын толгой дээрх өвсийг бус өөрийнхөө толгой дээрх бухлыг анхаарч эхэлсэн.

Тэр үед намайг бодож, би энэ залууд хайртай, энэ залуу ч бас надад хайртай, би энэ залууг сайхан залуу, сайн аав болгож чадна гэж итгэсэн, хүссэн гэргийдээ талархаад ч барахгүйгээ ойлгож, түүнээс хойш ухаалаг гэргийдээ сайн үгсийг хэлж, зөвхөн ойлгож дэмждэг болсон.

Охиндоо хэлсэн аавын үгс ямар чухал байсаныг гэрлэснээс 20 гаруй жилийн дараагаас өөрсдийн үр хүүхдүүдээ зөв байгаасай, ойлгоосой гэсний үүднээс хэлж сургаж эхэлсэнтэйгээ адилхан зүйл байсаныг бодоод үзэхээр,
Хүн удам угсаагаа сайн хүн болгон өсгөх, хүн чанараа хадгалахын үүдээс аавын сургаал алт, ээжийн сургаал эрдэнэ гэдгийг байнга бодож, аав ээж, ахмад настан, өөрийн биеэр туулсан амьдралаа алт шиг тунгааж байж хэлсэн, зөвлөсөн ямар ч хүний ч үг болгоныг бичиж тэмдэглэж, уншиж, ухаарч амьдарцгаая.

Тэртээ 20-иод настай байхдаа аавынхаа сануулж "миний охин, наад залуу чинь тамхи татдаг уу, архи уудаггүй биз, нүд нь тогтдоггүй, шарлаж байж уу, тархины ханиад /менингок/ тусч байж уу, аав ээж нь аль нутгийнх гэнэ вэ" гэж шалгаасаны дагуу "ааваа тэр нутгийнх гэнэ, хүүхэд байхдаа шар өвчин, менингет тусаж байсан гэнэ" гэхэд нь "тэгвэл, үерхэж хэрэггүй дээ" гэхэд нь, мөн аав нь тэр нутаг руу нь ажлаар очихдоо аав ээжийнх нь тухай дам лавлаж, сонсож, "аав ээж нь гайгүй, өвөө нь ажилсаг тусч хүмүүс байжээ, за за найзал найзал" гэж хэлэх үед нь бие давхар болчихсон байсан гэдэг.
Тэр үед ааваа, тэр өвчинүүд чинь эдгэчихсэн биз дээ, ДОХ шиг айхтар юм уу гэхэд, тархи, элэгний өвчин хожим үр хүүхэд, удамд илэрч байдаг гэж хэлж байжээ.

Энэ нь ч үнэн юм байна, тархины менингет өвчин нь тархинд, шарлах өвчин нь элгэнд их бага хэмжээгээр нөлөөлсөн тул эрүүл саруул тархи, хэв маягаар амьдрахад тээр болж, цаашдын гэр бүлийн харилцаа, үр хүүхдийн хүмүүжилд нөлөө тусгалаа өгч, бат бэх, эрүүл харилцааг бүтээхэд төвөгтэй байсан байж болохыг тэр үед ухаарч, аливаад хүлээцтэй, ухаалаг хандаж эхэлсэн нь өнөөдрийн аз жаргалын үндэс болсон.

Эрүүл чийрэг өсөх, сурч боловсрох нь бодууштай зүйл тул өнөөдрийн хүүхэд залуус, хүн бүр өөрийгөө дүгнэж, муу дадал, зангаасаа салахын тулд өөрийгөө хөгжүүлж, өөрийн биеэ үнэт эрдэнэ мэт хайрлаж, тордож, би чинь тийм удмын тийм чадвартай, авъяастай хүний үр ач шүү дээ гэдгийг мэдэж авч, би үр хүүхэддээ зөвхөн сайн бүхний үлгэр дууриалал байх ёстой гэж зорьж мэрийгээрэй.

Мөн хүмүүн өөрийгөө ойлгосон, хайрласан цагт л бусад хүмүүсийг өөр шигээ ойлгож, хайрладаг болж чадна гэдэг аугаа үнэн.

Тэмдэглэлийн дэвтэрээс
Улаанбаатар хот. 2012.3.12

Monday, March 13, 2017

Аялал - Амьдралыг уртасгадаг

"Амьдрал бол аялал"
"Аавын бийд хүнтэй танилц, Агтны бийд газар үз"



2016-2017 он
Хувийн аялалыг гэргийнхээ хамт хийж эхэлсэн ба жил бүр гадаад, дотоодод аялаж байхыг хүсэж байгаа. Одоо эргэн санахад, мөн ээжтэйгээ ярилцаж мэдсэнээр, аав ээж минь биднийг бага байхад хөдөө гэр, хөдөө байдаг ах дүүсийндээ зуны амралтаар үлдээгээд, өөрсдийн ажил төрлийн завсар, ээлжийн амралтаараа мотоцикль, шаахайт, москвич, 67 машинаа хөлөглөн, 2 хүний платка, аяны тогоо шанага, пирнушик, шууз хүнс зэргээ базаан аялдаг, амардаг, ах дүүсийндээ зочилж ойр дотно байж чаддаг байжээ. Энэ туршлагаас бид суралцахаар шийдсэн.


2017 он
Говь-сүмбэр аймаг /Чойр өртөө/ руу 2017 оны ажлын эхний өдөр аялсан тэмдэглэл


2016 он
УБ-Алтанбулаг-Новосибирск-Цагааннуур-УБ чиглэлд Замын машинаар аялсан тэмдэглэл


1998-2012 онд
Хотын нийтийн төв номын санд 14 ажиллахдаа ажлын шугамаар Дэлхийн 9 улсад 12 удаа зочилжээ. Үүнээс:




2011 он
Тайван улсын Тайпей хотод 2011 оны 9 сарын 20-23 өдрүүдэд зохион байгуулагдсан “Америкийн булан ба төвүүд” сургалтанд оролцсон тайлан

2010 он
- АНУ-ын Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөрөөр Maryland мужын хотын Enoch Pratt Free Library болон Maryland State Library for the Blind and Physically Handicapped номын сангуудад очиж дадлага хийж, туршлага судласан ба аялалын тэмдэглэл бичиж түгээсэн.


2006 он
Сүхбаатар аймгийн Наран суманд 2006 оны 7-р сард гэр бүлээрээ очиж амарсан тэмдэглэл 


1976-1994 онд
Сүхбаатар аймгийн төв Баруун урт хотод төрж өссөн би хүүхэд насандаа Наран сум, аймгийн баруухан талд Дунд шанданд очиж гөеөдөө, ээжийнхээ дүүгийнд туслаж байсан маань том аялалууд байжээ.