Thursday, August 31, 2017

Уламжлалт ахуй соёлдоо байнга анхаарал тавьж байна

- Аягаа долоох зөв дадал
- Үнээ маллаж, байгалиа ойлгодог болсон
- Сүү цагаан идээгээ боловсруулж сурсан
- Монгол гэрийн онцлогийг ойлгох
- Шагайгаар олон тоглоом тоглох
- Нүүдэлчин Монгол хүн яагаад зочломтгой зантай байв
- Монгол Бадарчин гэж хэн байв
- Уламжлалт ур ухаан

2007 онд 7-р сард аавынхаа буяныг авч үлдэж, Дарь эхийн уулс, Жамсран уулын хойд, урд бэлчир, Сэлбийн голын бэлчээрийг түшиж, сүүн сүргээ тугалтай 1 үнээнээс 13 толгой мал болгож 2016 оны 5 сар хүртэл өсгөсөн нь бидний амьдралын бахархалт түүх болон үлдсэн.
Сүүн сүргийг нэг ч вакцин, тарилгагүйгээр 9 жил маллаж өсгөхдөө сүү цагаан идээ боловсруулах, ашиг шимийг нь эргэн тойрны айл өрхүүдэд түгээх гэх мэт олон ажил хөдөлмөрт суралцаж, гадаад найз нөхдүүдийн бахархалыг төрүүлж, бүр Польш залуу намайг "Yogurt Hero" гэж нэрлэсэн гэх мэт олон түүх, туршлагууд энд эмхлэгдэн байрлана.

Үнээ маллаж байхдаа бичсэн нийтлэлүүдээс

- 2007 онд нэг тугалтай үнээ худалдан авъя гэсэн ээжийнхээ хүсэлтийг дэмжиж, хэдхэн долоо хоногийн дараа аавыгаа бурхан болоход хашаандаа авчирч үнээгээ малласан.

- Сүүн сүрэг нь жил бүр өсч, Төл хүлээн авах баяр хөөрийг эдлүүлж, эхэс хуурч идэх, уураг идэх, тугалны аманд хөхөж гарч ирдэг хөхүүлийг мэдэж авах, тугалаа эхээс нь тусад нь хариулах, хамтад нь хөхүүлэхгүйгээр яаж хариулах гэх мэт олон зүйлийг бодож, бусад малчдаас суралцах боломжийг олгож байлаа.

- Сүүн сүрэг маань бидний байгаль ээжийгээ хайрлан хамгаалах, өвс ургамлын ач тусыг биеэр мэдрүүлж, ойлгож хүндлэх, суралцаж мэдэхэд маш том хөшүүрэг болж чадсан. Иймд би ахуй анхдагч гэдэгтэй санал нийлдэг болсон. Мөн сүүн сүрэг маллаж байсан маань Монгол суу ухааны Манукол академиас нийтэлсэн Монгол ахуй, Сүүн хүнс гэх мэт олон илтгэлийг ойлгоход дөхөм байсан.

- 2007 оноос эхлэн, ялангуяа намрын улиралд шинэ ургацын ногооны худалдаан дээрээс очиж байцааны навч, худалдахад гологдоод байгаа стандарт биш ногоог шуудайгаар, бүр сүүлдээ портер машинаар авчирч, үнээ малынхаа сүүний гарц, нэмэгдэл тэжээлд анхаарч, улмаар гэрийн хоолны ногоо худалдаж авахад мөнгө бага зарцуулдаг болсон.


- 2010 оны зун сүүн сүрэг маань биднийг Ойд амьдарч үзэх боломжийг олгосон


- 2015 оны 7-р сард сүүн сүргийн ашиг шимийн тооцоолол

- Сүүн сүрэг - амьд үйлдвэрийнхээ хүчээр бид чанартай сүү, сүүн бүтээгдэхүүнийг өөрсдөө боловсруулж, өрх гэрээ төдийгүй, манайд ирдэг гадаад, дотоодын айлчидаа тэжээж тэнхрүүлж байсан.

Номын санд ажилласан 14 жил ба өнөөдөр

Ж.Бэгзсүрэн би Д.Нацагдоржийн нэрэмжит Улаанбаатар хотын нийтийн төв номын санд 1998-9-1 өдрөөс 2012 оны 7-р сарын 1 өдөр хүртэл 14 жил мэдээллийн технологи хариуцан ажилласан.
Хэдийгээр би номын санд ажиллахаа больсон ч Монголын номын санчдын фасебуук дэхь цахим бүлэгт нийтийн номын сангийн талаарх мэдээ, мэдээлэл, аялалын тэмдэглэлээ хуваалцаж, ажил мэргэжил, анхааралд нь өөр уур амьсгал оруулахыг хичээдэг.Мөн 14 жил ажиллахдаа 12 удаа гадаадад сургалтанд хамрагдаж, гадаадын номын сангуудын хөгжлийн үе шат, үйлчилгээний байдлыг харж, үзсэний тулд Монголын нийтийн номын сангуудыг татвар төлөгч иргэн бүхэнд мэдээлэл хүртэх, өөрийгөө хөгжүүлэх зорилго хүслийг  нь дэмжиж ижил тэгш үйлчилдэг, тодорхой нөхцөлүүдэд төлбөр хураамжгүй болох, хүүхэд бүхэн уншигчаар бүртгүүлэх болон гэрээр номыг тодорхой хугацаагаар зээлж уншихад хураамжгүй байгаасай гэж хүсдэг.


2017.06.05 Номын ертөнц нэвтрүүлэг: Гадаад орнуудын номын сангуудын хөгжлийн чиг хандлага уулзалт, Үндэсний бичиг үсгийн баяр, Номоо солилцъё өдөрлөгийн тухай...
нэвтрүүлгийн бичлэг үзэх

2016 оны 8-р сард ОХУ-ын Новосибирск хот руу аялахдаа Оросын 8 номын сангаар зочилж, танилцуулга слайд бэлтгэсэн


Номын сангийн ажил хөдөлмөрийн он дараалал

2013 он
- 5 сарын 4 өдөр Хотын нийтийн төв номын сангийн Хөтөлбөрийн өрөөнд зохион байгуулагдсан Social Media Club-ын уулзалтанд оролцох үедээ уг өрөө, үйлчилгээний тухай ингэж бодож, номын сангийн мэргэжилтэнүүддээ зориулан бичсэн нийтлэл

2012 он
- Microsoft Software Donation хөтөлбөрт Улаанбаатар хотын нийтийн төв номын сангаа хамруулж,  нийт $85,009 өртөг бүхий програм хангамжийг төлбөргүй ашиглахаар болсон. Microsoft-оос ирсэн имэйл болон миний захидал

- Олон улсын номын сангийн холбоо /IFLA/-нд илгээсэн имэйл, хариу ирсэн имэйлээрээ Монголын нийтийн номын сангуудын өнөөгийн байдлыг ямар байдалтай байлгах нь зөвхөн бидний хандлага, үйлдлээс хамаарахыг дахин баталлаа. 2012 оны 3-р сард ИФЛА-д илгээсэн имэйл ...The provision of free public libraries is essentially a political issue, since it is concerned ...

LIPETSK WEBINAR Information technologies and electronic resources in modern libraries
presentation slides

2011-2012 он
- Хотын нийтийн төв номын сангийн каталогжуулалт, үйлчилгээний Алиса програмд бүртгэгдсэн номын каталогийн бүртгэлээ ANSI-аас UNICODE үсгийн стандартад хөрвүүлж, улмаар онлайн програм Koha системийн зарим модулийг үйлчилгээнд нэвтрүүлэх ажлыг Монголын номын сангуудын Консорциум, Солонгосын ОУ-ын хамтын байгууллагын мэргэжилтэнүүдтэй хамтран гүйцэтгэв.


2011 он
Тайван улсын Тайпей хотод 2011 оны 9 сарын 20-23 өдрүүдэд зохион байгуулагдсан “Америкийн булан ба төвүүд” сургалтанд оролцсон тайлан

2010 он
- АНУ-ын Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөрөөр Maryland мужын хотын Enoch Pratt Free Library болон Maryland State Library for the Blind and Physically Handicapped номын сангуудад очиж дадлага хийж, туршлага судласан ба аялалын тэмдэглэл бичиж түгээсэн.
- Дэд захирал Ч.Алтанцэцэг бид хоёр eIFL.net байгууллагын Public Library Innovation Program-ын хүрээнд Словен улсад очиж, Хотын нийтийн төв номын сан болон Орон нутгийн номын сангууд, Монголын хараагүйчүүдийн Үндэсний холбоотой хамтран хэрэгжүүлэх DAISY цахим номын төслөө амжилттай хэрэгжүүлэх талаар сургалтанд оролцсон

2009 он
- БНХАУ-ын Бээжин хотод Улаанбаатар хотын нийтийн төв номын сангийн 9 ажилтан, номын санчид зочилж, 4 номын сангуудын үйл ажиллагаатай танилцаж ирэх аялалд ахалж явсан.

2008 он
- Номын сангийнхаа үйлчилгээнд Чөлөөт сонголтыг нэвтрүүлэх ажлыг гүйцэтгэхэд голлох санаачлага, үүргийг гүйцэтгэсэн.

2007 он
Хотын нийтийн төв номын сангийн үйлчилгээнд Цахим мэдээг бий болгож, номын сангаас үйлчилгээний талаарх мэдээ, мэдээллийг цаг алдалгүй авахыг хүсээд имэйл хаягаа бүртгүүлсэн уншигч, хэрэглэгч нарт болон гадаад, дотоодын харилцдаг байгууллагууд руугаа 1 сар тутамд имэйл илгээж, хариуг хүлээн авч, хариултыг илгээж байсан.
Энэ үйлчилгээг явуулахын тулд хэрэглэгчдийн имэйл хаягийг онлайнаар бүртгэж авах, имэйл  илгээдэг програмыг зохиож ашигласан.
Цахим мэдээний үйлчилгээний хэсгээс

2005 он
- АНУ-ын засгийн газрын тэтгэлэгээр, International Visitor's Program  хөтөлбөрт номын сангийнхаа дэд захирал болон Америкийн төвийн захирал нарын хамт хамрагдаж, АНУ-ын 5 муж улсын 60 гаруй номын сангууд, байгууллагуудаар зочилж, үйл ажиллагаатай танилцаж, арвин их зүйлийг харж үзэж ирсэн.
- Энэтхэг улсад Asian Development Bank and Colombo Plan Staff College for Technician Education -ны шугамаар Sustainable development of e-Community Centers сургалтанд Нээлттэй Нийгэм Форумын мэргэжилтэн Балжидын хамт оролцсон.

2003 он
- Хорват улсад Open Source Software Summer Camp-д тэтгэлэгээр оролцох боломжийг олж, Монголоос Open Web center-ийн 2 мэргэжилтэний хамт оролцсоноор Номын сан дээрээ Software Freedom Day-ийг тэмдэглэхэд дэмжиж, мөн үйлчилгээнд энэ төрлийн програмуудаас ашиглахыг хичээж ажилласан.

2002 он
- Унгар улсад Хуулийн номын санчдын сургалтанд

2001 он
- Латви улсад Хуулийн номын санчдын сургалтанд

1999 он
- БНХАУ-д Олон улсын Номын сангийн техник технологийн үзэсгэлэнд Дэд захирлынхаа хамт оролцож, Австралийн Softlink компанийн төлөөлөгчтэй уулзаж, мөн анх удаагийн гадаадын аялал байлаа.

1998-9-1 өдөр Номын санд ажилтанаар орж, 4ш туузан принтер, 3ш 486 компьютер, 1ш 386 компьютер, 1ш 586 компьютерийг бүртгэн, ажиллагаанд оруулж албан хэрэгцээнд ашиглах даалгавартайгаар ажил эхэлж билээ.

1997 оны 3-р сард Хотын нийтийн төв номын сангийн үйлчилгээнд системийн анализ хичээлээр судалгаа хийж байсан.

1994 оны 8-р сард МУИС МКС-д суралцахаар Улаанбаатар хотод анх ирээд Нацагдоржийн номын сангийн Уншлагын Б буюу Байгалийн ухааны зааланд уншигчаар бүртгүүлж, карт нээлгэж, үйлчлүүлж байсан. Надад уншигчийн картыг номын санч Дэлгэрсайхан нээж байсан.

ADRF Mongolia - “Хүүхдийн оюуны боловсролыг дэмжих төв”-ийн эцэг эхийн уулзалтанд оролцсон тэмдэглэл


(зургийг https://www.facebook.com/adrfmongol профайлаас авлаа)

2017.8.26 11:00-12:30 

ADRF оффисын байранд Эцэг эхийн уулзалт

Ил захидлын хэмжээтэй цаасанд хэвлэж өлгөсөн сургамжит үгс
- Чиний амьдрал алтнаас ч үнэтэй. Амьдралаа үнэл
- Өчигдрийн хийсэн алдаагаа засах боломжийг Өнөөдөр гэдэг юм.
- Уур зөвдөж байсаныг би мэдэхгүй Тэвчээр илүүдэж байсаныг би мэдэхгүй

Зурж чимэглэсэн цаасан зууван жаазан хүрээтэй шохойгоор бичдэг хар цаас дээр хаяг бичиж утсаар өлгөжээ.

Даариймаа багш:
  Эцэг эхийн уулзалтаар төвийн зуны сургалт, үйл ажиллагааг танилцуулах, санал авах, хичээлийн шинэ жилд зориулж бэлтгэсэн бэлгийг гардуулна.

- 84 сурагч Хаврын спорт өдөрлөгт оролцсон
- Хүүхдийн баярыг тохиолдуулан Тэрэлжд арга хэмжээ зохиож, эцэг эхтэй нь хамруулсан
- Сургалтын төв нь сургалтын цагийн хуваарийн дагуу 3 сар хичээллээд, өнөөдөр хаалт хийж байна.
- Ахлах ангийн 17 сурагчид оролцсон 3 өдөр 2 шөнийн аялал-семинар /Эрдэнэбилэг аялагч хөтөч/

Батцэцэг захирал:
  Семинар-аялал гэдгийг анх удаа хийж үзлээ. Улаанцутгалан дээр хог цэвэрлэх сайн дурын ажил хийсэн. 
Сорилтот зүйл байлгах үүднээс гурилаа зуурч, таслаж, махаа шуузалж, өөрсдөө хөдөлмөрлөж хооллосон. Бэлэн хоол авч идээгүй.

Даариймаа багш:
  Дарь эх сургалтын төвд 80 сурагч, Чингэлтэй сургалтын төвд 60 сурагч, бүх сурагчиддаа сурлагын амжилт хүсээд, хичээлийн хэрэгсэл бэлэглэж байгаа. Уут нь хүртэл хэдэн төгрөг вэ гэдгийг бодоод үзээрэй.
Дэвтэр 10ш х 50 сурагч = 500ш
Үзгэн бал 300ш

Д.Номинхүү - Дарь эх сургалтын төвийн багш:
- Компьютерын сургалтаар Word дээр текст бичих, Powerpoint үзүүлэн бэлтгэх
- Математик, Монгол хэл хичээлийн давтлага
- 2 сурагчид Англи хэл

Хүүхдээ цагт нь явуулдаггүй, бас тасалдаг
Хичээлийн бэлтгэлгүй, дэвтрээ орхиод ирэх

Хүүхдийн бүтээмж сайжирч, 83 үг уншдаг хүүхэд 120 үг уншдаг болсон.
Монгол хэлний хичээлд цээж бичигт 10-аас 7 үг алддаг, 1 мин-д 8 үг уншдаг хүүхэд байсан.

Хүүхдүүд хичээлээ давтах гэж ирсэн мөртлөө багшийн дэргэд л даалгавар хийдэг юм шиг, хажууд нь байж хийлгэхгүй л бол зүгээр л суугаад байдаг.

Гэрийн даалгавраа хийж ирдэггүй нь эцэг эхчүүд хүүхэддээ анхаарал тавих, тоохгүй байна уу, хүүхдүүд сургалтын төв дээр л хичээл хийх ёстой юм шиг бодоод байна уу.

Хүүхдүүд уншаад, ойлгосоноо ярьдаггүй байсан бол асуудаг, ярьдаг болсон.

Одоо муу байгаа хүүхдийг муу гээд орхиж болохгүй. Өдөр болгон хичээлийг нь асуугаад, жижигхэн эх зохиол уншуулаад, юу гарч байна гээд асууж ярилцаарай.

Батцэцэг захирал:
  Бага ангийн багшаар энэ жил их сургуулиа төгссөн Номинхүү багш сайн дурын багшаар ажилласан, баяр хүргэе.

Сургалтын төвд хүүхдүүдэд заавал тоо бодох албагүй, Дуу ч гэсэн сураад яваасай гэж бид боддог.
Өнөөдөр юу заасан, ямар хүн ирэв гээд Манай төвөөс хүүхдүүд юм суралцдаг учраас гэртээ ирэхээр нь асуугаарай.

Т.Энхивээл багш:
  Чингэлтэй сургалтын төв нь ахлах ангийн сурагч ихтэй. Англи хэл, Төгөлдөр хуурын хичээл орсон.
6 сарын 15 өдрөөс 8 сарын 18 хооронд Зуны хөтөлбөр хэрэгжсэн.
11:00-12:30 Англи хэлний хичээл
12:30-15:00 Математик, Монгол хэл
11:30-16:00 Төгөлдөр хуур, Гитарын сургалт
Мягмар-Баасан гаригт дээр цагаар сургалтын төв ажилласан.

Сургалтын төв дээр ямар ч хичээлийг цаг товлон заалгуулах боломжтой.
Төгөлдөр хуур, Гитарын аль нэгийг сонгон сурах
Зуны даалгавараа хийх
Бодлого, Англи хэл

Гэрээр гитар авч, давтах боломж олгосон.
Сайн дурын багш Баторших хөгжмийн хичээл заадаг.

Болороо багш:
Сургалтын төвөөс хүүхдүүдийнхээ хүмүүжил дээр анхаарч 7 хоногт 1 удаа хүмүүжлийн хичээл ордог. 
Боловсролын цаг гэдэг хичээлийг ордог.
Хүүхдийн хөгжил, хүмүүжилд эцэг эхийн нөлөө бий, үүнийг даалгавар өгч хянадаг.
Гэр бүлийн орчин их нөлөөлдөг. 
Хамгийн эхний хичээл, даалгавар - Хайртай хүндээ захиа өгөөрэй.
Гэтэл зарим хүүхдийн эцэг эх, захиаг нь базаад хаях, ийм юм хийхээр хичээлээ хий гэж хэлж сэтгэлийг нь унтраах үйлдэл болжээ.
Хүүхэд нийгмийн амьдралын тусгал бөгөөд насанд хүрэгчдийн хийсэн үйлдэл, хэлсэн үг бүр тэдний оюун ухаан сэтгэлийг залж байдаг.
Тиймээс бид нарын хүссэнээр биш, хүмүүжүүлснээр бие хүн болон төлөвшинө.

Хүүхдээ алдаа болгонд нь зэмлэвэл тэмүүлэлгүй болдог.
Хүүхэддээ 10 мин зориулж, асууж ярилц. Яг ярих гэж байхад нь та загначихдаг, тэгээд л хаалттай болдог.

Хүүхдийн амьдрал гэр бүлийн тусгал!
Өөрийгөө хянаж чадахгүй, хүүхдээ загнаад байвал таны хүсээд байгаа хүн болохгүй.
Иймд эцэг эх өөрсдийгөө хянаад үг, хэлээ бод.

Дарь эх 5 дах өдөр, Хичээлийн жилд Бямба гаригт 11-12 цагт орно.
Асуулт тавиад бичүүлэх гэхлээр дэвтэргүй ирдэг.

Бид тус тусдаа биш хамтраад хүүхдээ хөгжүүлэх
Цагтаа ирчихсэн байх хүртэл чухал байна. Болохоо байлаа гэхэд 10 мин өмнө ирсэн байх.

13 сэдвээр хичээл орсон байна:
- Хүний мөс чанар
- Хүндлэх ёс
- Уучлах, уучлалт хүсэж сурах
- Баярлаж талархсанаа илэрхийлэх
- Өөриймсөг зан
- Туслах сэтгэл
- Тэвчээртэй байх
- Өөрийгөө өөрчлөх
- Монгол хэл, соёл
- Монголын ахуй амьдрал
- Монголын үлгэр домог
- Ухаарахуй
- Зөв буруугаа ойлгох

Сургамжит өгүүллэг уншиж өгөөд, бодит түүхийг нь хүүхдээр бичүүлдэг.
Эцэг эх та ЕБС, мөн манай сургалтын төвийн хичээл дээр ирж сууж үзэж байгаарай.

10 сарын 5-нд эцэг эхийн семинар болно. Эцэг эхийн боловсролын талаар Дэлхийд лекц уншдаг хүн ирнэ. Энэ хүн 9 сарын 30-аас 10 сарын 7-нд Солонгосд Ургацын баяр болдог үеэр амралтыг тааруулж, өөрөө зардалаа гаргаж, бидний хүсэлт, урилгын дагуу зочилж байгаа.

Хүүхэд бол бидний толь. Тиймээс та үг үйлдлээ хяна!

Хичээлийн хэрэгслэлийн хандивын аяныг зохион байгуулсан. 

Дадлага хийсэн 2 оюутан:
Санхүү эдийн засгийн дээд сургууль нь Санхүү эдийн засгийн их сургууль болсноор 2-р курсийн 2 оюутан 8 сарын 15-26нд нийгмийн дадлагын ажил хийсэн.

1. Баянзүрх сургалтын төвд очиж хүүхдүүдтэй танилцахдаа шатар тоглож, баавгайн чих тоглоом тоглож хөгжилдсөн.
Чингэлтэй сургалтын төвийн сайн дурын багш Баторших багштай ярилцсан. Хүүхдүүд хөгжим сонирхож 1,2 удаа ирчихээд орхиод явчихдаг гэж байв. Эцэг эх нь асууж ирдэггүй гэж харамсаж хэлсэн.

Тархинд ой тогтоолт, сэтгэн бодох чадвар хэрэгтэй. Ой тогтоолтонд хөгжмийн ноот цээжлэх багтана, сэтгэн бодох чадварт хүүхэд 2 наснаас эхлээд өнгө ялгах, 5 настайгаас сонсгол хөгжиж эхэлдэг.
Хөгжим тоглох нь баруун зүүн тархи зэрэг ажиллахад тустай. Нэг гараа толгой дээрээ дээш, доош хөдөлгөх үедээ нөгөө гараараа гэдсэн дээрээ тойрог хөдөлгөөн хийж чадаж байна уу.

Энэ сургалтын төвүүдэд явдаг хүүхдүүд азтай хүүхдүүд гэж боддог. Эцэг эхчүүд нь боломж гэж хараад тууштай явуулбал хүүхэд ямар ч сайн, авъяастай болж болно. 

2. Байгууллагуудаар явсан - их алхсан - хүнээ хүлээх үедээ л сууж амардаг байсан.
Байгууллагууд эелдэгээр үгүй гэж хэлдэг. Хувь хүн дэмжиж хандив өгдөг.
Хандивын хайрцгаар 143300 төг цуглуулсан - Нарантуул зах дээр очиход, зах дээр хүүхдүүд эерэгээр хүлээж авч байв - 1000 төг өгч байв.
Би худалдаачин, ашгаа бодож байна гэж хэлсэн хүн бий. Хэлгүй дүлий хүн шиг дүр эсгэсэн хүн ч бий.
Түгжрээд явж байгаа машинтай хүн сигналдаад дуудаад, 10000 төг өгсөн.
Гар урлалын бүтээл, үсний зүүлт, хайрын хайрцаг, номын хавчуурга хийж зарсан. 
Ингээд нийт 225000 төг цугласан.
Хүмүүс "ямар сайн хүүхдүүд вэ" гэж үнэлсэн. Ямар сүмээс явж байна гээд загнуулсан тохиолдол ч бий. Ахлах ангийн 7 хүүхэдтэйгээ хамтдаа зарж, өлссөн, ядарсан үе - өчигдөр.

"Боловсрол бол бодитоор мэдэрсэн туршлага" гэсэн уриатай ТББ.

Thursday, August 24, 2017

Хэл хуурийн талаарх хайлт


Чили улсаас айлчин бүсгүй ирж, нутгийн уугуул иргэдээ mapuche гэж нэрлэдэг, хэл хуурыг trompe гэж нэрлэдэг, уугуул иргэд нь энэ хөгжмийн зэмсгээрээ өнөөдрийг хүртэл тоглодог, мөн өөрөө Монголд худалдаалж байгаа хэл хуурийг зах дээрээс болон хөгжмийн дэлгүүрээс сонирхож, үнийг нь лавлаж байлаа.
Мөн Францын өмнөд нутгаас ирсэн айлчин залуу Ховд аймгийн Чандмань суманд очиж хөөмий заалгаж, мөн л хэл хуур, морин хуур зэргийг сонирхож байгаа залуустай,
сонирхон асууж, ярилцсан намайг энэ 2 залуус урамшуулж, сайн сураарай гээд хэл хуур бэлэглэсэн.

Дэлхийн бөмбөрцгөөр бодоход, Монгол улсын эсрэг талд орших Чили улсад хэл хуур байдаг гэдгийг сонсоод, сонирхон интернэтээс хайж үзэхэд jew's harp, mouth harp гэж нэрлэдэг, мөн аман хуур, хулсан хуур гэж ярьж болохгүйгээ, harmonica гэж англиар хэлж бусад хөгжмийн зэмсэгтэй андууруулж болохгүйг ойлголоо.

Хэл хуурийн талаар
- http://www.touristinfocenter.mn/cate16_more.aspx?ItemID=130
- https://en.wikipedia.org/wiki/Jew%27s_harp
- https://www.youtube.com/watch?v=4SpWuseQGys

Monday, August 14, 2017

Монголоор аялж байсан бол энэ тухай бодсон байх


Монгол орноороо аялж байсан Эрхэм та дараах орон нутаг, амьд байгаль, байгальд нь шингээж урласан ухаант хүний бүтээлийг санах, мэдэх байх.
- Говьсүмбэр аймгийн Чойрын Богд уулнаас эхэлж,
- дархан хүний бурхан ухаанаар байгальд нь шингээн бүтээсэн Аглаг бүтээлийн хийд,
- Хөвсгөл аймгийн төвөөс баруухан орших Буган чулуу,
- Саяны нурууны зүүн хэсэгт орших Хөвсгөл далайн цэнгэг ус,
- Булган аймгийн Хутаг-өндөр сумын уул ус тэгширсэн нутаг, Уран уул,
- Архангай аймгийн Өгий нуур, наашлаад
- Эрдэнэзуу хийд, Элсэн тасархай гээд байгаль эхийн бүтээл, байгальд нь шингээж урласан бурхан хүмүүсийн бүтээлийг үзээд ирлээ.



















Сэтгэл сэргээх, биеийн байдлыг сорих байгаль дэлхийг очиж үзээд, бидний өвөг дээдсийн өв их эрдэнээр бахархаад ирлээ.

Харин өнөө цагт Монголын унаган байгаль, ахуй соёлыг үзэхээр ирэх гадаад хүмүүсээс илүүтэй Монголчууд бид ажил амьдралаас болсон гэх бие, сэтгэлийн ачаанаасаа гарахын тулд байгальдаа гардаг болсоныг мөн анзаарч,
- Улс орны хөгжлийг тодорхойлох зам харгуй, үйлчилгээний орчин, соёл, аюулгүй байдал
- Байгалиа амьд биш зүйлээр бохирдуулахгүй байх гэх мэт олон сэдвээр

Аялалын удирдагч Голланд улсын иргэн Дерик болон аялалын баг Гиймаа, Балжмаа нартайгаа санал бодлоо солилцсон. Суурин соёл иргэншилд ямар соёл, зан заншилтай амьдрахаа хэдэн зуун жил үеэс үедээ сургаж хүмүүжүүлсэн иргэд биеэ засаад арчсан цаасаа хогийн хар уутанд цуглуулж, уусан идсэний үлдэгдэлээ тэр дор нь цэвэрлэн ууталж, уул усанд хүндэтгэлтэй хандаж, замаар зорчих аюулгүй байдлыг мөрдөж, мөн өөрсдийн аялж амарч яваагаа харуулан өдөрт олон км давхихгүй, цаг нартай тогтмол хооллон, байгалийн сайханыг мэдэж, тав тухыг эрхэмлэдэг юм байна.

Хүний хөгжил, хог хаягдлын менежмент, тогтвортой мөн бүтээлч аялал жуулчлал бий болгоход орон нутгийн иргэд, судлаач, бизнес эрхлэгчдийг хэрхэн харилцан ашигтай хамтын бүтээлч үйл ажиллагааг өрнүүлж болох талаар бодож тунгаалаа.

Шилний хагархай нь амьтны хөлийг, уруул амыг, цаашилбал ходоод гэдсийг гэмтээх зүйл

Шүдний оо, төмөр утас, хаймар зэрэг нь байгалд шингэхгүй
Ахиад сайхан байгальдаа ирлээ гэтэл дан шилний хаягдал дунд ирэх бий

Газрын 1см2 талбайд хүртэл цэцэг ногоо ургаж, шавьж идээшилж байгаасай

Хөвсгөл далайгаа шүтдэг, биширдэг бол эргэн тойрноо цэвэрлэж үлдээгээрэй

Байгальд 1 удаа 1 хог хаях нь бидний хэдэн удаагийн шүтэж мөргөж, өргөл өргөсөнийг хүчингүй болгодог бол?




Газар ухаж, хөрс, усыг бохирдуулан биеэ засдаг байдлыг халах цаг нэгэнт болжээ


Дүүрэн жорлон, цаана нь шинээр ухсан жорлон
Гол эрэг дээр гаргаж хаясан хогийг хэн түүх вэ?







Байгальд хог хаягдал үүсгэдэггүй орон сууцыг сонгоцгооё





Аргал уу, Газ уу?
Газыг хэрэглэхдээ дахин цэнэглэдэг баллонтайг нь сонгоцгооё

Үхсэн амьтныг цэвэрлэх мэдлэг, дадал, систем хэрэгтэй байна

Шилний хагархайгүй Монгол болцгооё?



Нуур руу хог, хаягдал урсаж орж байгаа нь ёстой муухай байлаа




Бид Уул усны бурхан шүтээнд мөргөдөг мөртлөө уул, ус, байгальдаа хог хаядаг, Гал тахиулж сүсэглэж, галдаа муухай зүйл шатаахгүй гэдэг ч хог, хаягдлыг шатаан гал үүсгэдэг,
автотээврийн осол аюулаас айдаг мөртлөө нарийнхан замд, өгсүүр замд гүйцэж түрүүлэх гэж яардаг, машинаа угаалгаж цэвэрлэх, тордож сэлбэх мөртлөө өөрийн биеэ яаж тордох, сэлбэж тэжээхдээ байнга анхаардаггүй гээд  бодож тунгааж байсан зүйлсээ Сэтгэгдэлд бичиж, санал бодлоо солилцоорой.